2027 yılından itibaren bireysel emeklilik portföyü – katkılar, vergilendirme ve bireysel emekliliğe ilişkin yeni düzenlemeler

2027 yılından itibaren Almanya’da özel emeklilik sistemi için yeni düzenlemeler geçerli olacak. Altersvorsorgedepot, devlet teşvikleri, fon ve ETF’lere yatırım ile vergi avantajlarını tek bir üründe birleştirmeyi amaçlamaktadır. Aşağıda, bu üründen kimlerin yararlanabileceği, teşviklerin miktarı ve reformun hangi unsurlarının kesinleştiği, hangilerinin ise bankalar ve finans kuruluşlarının tekliflerine bağlı olduğu açıklanmaktadır. 

Altersvorsorgedepot nedir?

Altersvorsorgedepot 1 Ocak 2027’den itibaren Almanya’da geçerli olacak özel emeklilik için yeni bir modeldir ve yeni düzenlenen sözleşmeler için mevcut sistemi değiştirecektir. Reform, Bundestag ve Bundesrat tarafından onaylanmıştır, bu nedenle yürürlüğe gireceği kesin olup, bankalar, aracı kurumlar ve sigorta şirketleri ilgili ürünlerin hazırlanması için zaman kazanmaktadır. 

2027’den itibaren eski Riester kurallarına göre yeni sözleşme sunulmayacaktır, daha önce yapılmış sözleşmeler ise yürürlükte kalacaktır. Bu değişiklik, özellikle yüksek maliyetler, karmaşık ürün yapısı ve piyasadaki yatırım olanaklarını ciddi şekilde sınırlayan zorunlu sermaye garantisi nedeniyle mevcut sisteme yönelik yıllardır süregelen eleştiriler temel alınarak yapılmıştır. 

Bu, sıradan bir menkul kıymet hesabı değildir – devlet desteği, yalnızca mevduatların yasal gereklilikleri karşılayan bir ürüne yapıldığı durumda verilecektir. Kullanılabilir yatırım araçları belirli varlık sınıflarıyla sınırlandırılacak, somut ürün teklifi ise bir banka, sigorta şirketi veya diğer yetkili bir sağlayıcı tarafından oluşturulacaktır.

2027’den itibaren üç ana varyant sunulacaktır:

• Garantisiz Altersvorsorgedepot – mevcut fon ve ETF’lerin bireysel seçimi,
• Standart depo – portföyü kendisi oluşturmak istemeyen kişiler için daha basit bir ürün,
• Garanti ürünü – ödemeler döneminin başında ödenen katkıların %80 veya %100’üne kadar koruma sağlayan ürün.

Standart depoda, etkin maliyetler yani giderlerin yıl bazında ortalama getiri düşüşü %1 ile sınırlandırılacaktır. 

1 Ocak 2027’den itibaren en önemli yenilik, zorunlu katkı garantisinin kaldırılmasıdır. Böylece katkılar, daha yüksek getiri potansiyeline sahip fon ve ETF’lere yatırılabilecektir. Ancak, daha geniş yatırım olanaklarının birikimlerin değer kaybı riskini de artırdığı göz önünde bulundurulmalıdır.

Devlet teşviki ne kadar?

Azami temel teşvik tutarı yıllık 540 Euro’dur. Teşvikin miktarı kişinin kendi ödemesine bağlı olup gelire göre belirlenmemektedir.

Mekanizma şu şekilde işlemektedir:

• yıllık ilk 360 Euro katkı için her yatırılan Euro başına 50 Cent, en fazla 180 Euro teşvik verilir,
• toplamda 1800 Euro katkıya kadar yapılan ek ödemeler için her ek Euro için 25 Cent, en fazla 360 Euro, teşvik sağlanır,
• temel teşvikten yararlanmak için yıllık en az 120 Euro ödeme yapılması gerekmektedir,
• hesaba yapılacak azami ödeme limiti yıllık 6840 Euro olup, teşvik ise en fazla 1800 Euro kendi ödemesi için verilmektedir.

Örnek: Aylık 150 Euro, yani yıllık 1800 Euro ödeme yapıldığında, devlet ilk 360 Euro için 180 Euro ve kalan 1440 Euro için 360 Euro teşvik sağlamaktadır. Böylece, yatırım getirisi ve ürün maliyeti dikkate alınmadan önce, hesaba 2340 Euro yatırılacaktır.

”

Rastgele ödeme yapılması önerilmez. Bankaya otomatik ödeme talimatı verilmeli ve Kasım ayı sonunda yıllık toplam kontrol edilerek gerekli görüldüğü takdirde ek ödeme yapılmalı, böylece teşvikin tam olarak elde edilebilmesi ve düşük eksik ödeme nedeniyle hak kaybının önüne geçilmesi sağlanmalıdır. Düzensiz gelir ve çocuk teşviki durumunda ayrıca titizlik gösterilmeli, çünkü teşvik fiili ödenen tutarlara göre belirlenmektedir.

Çocuk teşviki ve mesleğe yeni başlayanlar için ek ödeme nasıl işliyor?

Her bir çocuk için yıllık en fazla 300 Euro teşvik verilebilir; tam miktarın ödenebilmesi için en az 300 Euro kendi katkısının yapılması gerekmektedir. Bu limite kadar yatırılan her Euro için bir Euro çocuk teşviki ödenir.

Yıllık 1800 Euro ödeme ve bir çocuk durumunda toplam teşvik 840 Euro olabilir: 540 Euro temel teşvik ve 300 Euro çocuk teşviki. İki çocukla bu destek 1140 Euro‘ya kadar artmaktadır.

Ayrıca, katkı yılının başında 25 yaşını tamamlamamış ve diğer tüm koşulları sağlayan kişiler bir defaya mahsus 200 Euro’luk mesleğe başlangıç bonusu alabilir.

Altersvorsorgedepot’tan kimler yararlanabilir?

Temelde Alman emeklilik sigorta sistemine tabi olan kişiler teşvikten yararlanabilmektedir; ancak hak sahiplerinin kapsamı genişletilecektir.

Hak sahipleri arasında şu gruplar yer alabilmektedir:

• Çalışanlar ile meslek eğitimi görenler,
• Emeklilik sigortası yükümlülüğü devam eden minijob çalışanları,
• Çocuk bakımı için tanınan sürelerde bulunan ebeveynler,
• Yakın aile bireylerine bakan ve yasal şartları sağlayan kişiler,
• Memurlar, hakimler ve meslekten subaylar, veri aktarımına onay vermeleri şartıyla,
• Girişimcilerin ve serbest meslek mensuplarının bir bölümü,
• Mesleki destek kurumlarına mecburi sigortalı olan üyeler.

Serbest çalışanlar için ek bir koşul geçerlidir. Gelir Vergisi Kanunu’nun (EStG) 15. maddesi kapsamında ticari kazanç veya 18. maddesi kapsamında belirli serbest mesleklerden gelir elde eden kişi Almanya’da vergi beyannamesi vermekle yükümlüdür.

Emeklilik portföyünün vergilendirmeye etkisi nedir?

Biriktirme aşamasında, sözleşmede kalan değer artışları ve getiriler için sürekli bir vergilendirme yapılmaz. Vergilendirme, ancak varlıkların ödenmesi sırasında gerçekleşir.

Kendi yasal üst sınıra kadar yapılan ödemeler ile hak kazanılan teşvikler, vergi beyannamesinde özel gider olarak dikkate alınabilir. Vergi dairesi, indirimin sağlanan teşviklerden daha yüksek bir vergi avantajı sağlayıp sağlamadığını inceler. Daha yüksek bir avantaj oluşursa, ek bir vergi avantajı hakkı doğar.

Bununla birlikte, önceden belirlenmiş bir iadenin alınacağı varsayılmamalıdır. Sonuç, gelir, vergi oranı, aile durumu ve vergi beyannamesinde verilen diğer bilgiler gibi çeşitli etkenlere bağlıdır. Vergi beyannamesi bağımsız olarak hazırlanabilir. Taxando vergi uygulaması ile çevrim içi olarak basit bir beyannamenin hazırlanması ve iletilmesi mümkündür. 

Birikimlerin ödemesi nasıl gerçekleşir?

Ödeme aşamasının başında, ömür boyu maaş veya en az 85 yaşına kadar süren bir ödeme planı arasında seçim yapılabilir.

Ömür boyu maaş, yaşam sonuna kadar aylık ödeme güvencesi sağlar. Bir ödeme planı, sermaye çekim hızının daha fazla kontrolünü sunar; fakat planın sona ermesinin ardından ek ödeme yapılmaz. Ödeme planında ödenmeyen varlıklar miras bırakılabilir. Klasik ömür boyu maaş, ilke olarak ölümle sona erer; aksi ancak sözleşmede garantili bir ödeme süresi öngörülmüşse mümkündür.

Emeklilik dönemi başında, birikmiş tutarın %30’una kadar olan kısmı teşvik kaybı olmaksızın tek seferde ödenebilir. Teşvikli katkılardan yapılan ödemeler, bu dönemde geçerli olan gelir vergisi oranıyla vergilendirilir.

Emeklilik portföyünden erken ödeme mümkün mü?

Emeklilikten önce yapılan düzenli bir ödeme, sağlanan teşviklerin ve vergi avantajlarının geri ödenmesine yol açabilir. Bu nedenle emeklilik portföyü beklenmedik harcamalar için bir rezerv olarak kullanılmamalıdır.

Düzenlemeler, özellikle belirli gayrimenkul amaçlı kullanım, emeklilik döneminin başında birikmiş tutarın %30’una kadar ödenmesi veya düşük tutarlı emekliliklerin toplu ödenmesi gibi durumlar için istisnalar öngörmektedir. Diğer durumlarda teşvikli sermayenin erken çekilmesi, uygunsuz kullanım olarak değerlendirilebilir.

Ödemelere başlanmadan önce işsizlik, araç bakımı ya da öngörülemeyen harcamalar için ayrı birikimlerin mevcut olup olmadığı gözden geçirilmelidir.

Mevcut Riester sözleşmesi ile nasıl hareket edilmeli?

Mevcut bir Riester sözleşmesinin iptal edilmesi gerekmemektedir. 1 Ocak 2027’den önce yapılan sözleşmelerde eski düzenlemeler korunmakta olup, aynı şekilde devam ettirilebilir.

Ayrıca aşağıdaki seçenekler de mümkündür:

• mevcut sözleşmeyi yeni ödeme yapmaksızın sürdürmek,
• mevcut sözleşme kapsamında yeni teşvik sistemine geçiş yapmak,
• yeni bir sözleşme imzalayarak eski sözleşmeyi de korumak,
• birikmiş olan sermayeyi yeni bir ürüne aktarmak.

Birikim aktarımı her durumda avantajlı değildir. Sözleşme değişikliği ücreti, yeni başlangıç maliyetleri veya eski sözleşmedeki bir garantinin kaybı söz konusu olabilir. Maliyetler, garantiler, emeklilik yaşına kalan süre ve risk profili kıyaslanmalı ve ardından karar verilmelidir.

Netleşenler neler, 2027’den itibaren emeklilik portföyü ile ilgili hangi hususlar belirsiz?

Başlangıç tarihi, teşvik mekanizması, vergisel esaslar ve ana ürün tipleri belirlenmiştir. Yasa yayımlanmış olup yeni ürünler 1 Ocak 2027 itibarıyla sunulabilecektir.

Aşağıdaki konular teyit edilmiştir:

• Yıllık 540 Avro’ya kadar temel teşvik,
• Çocuk başına yıllık 300 Avro’ya kadar çocuk teşviki,
• Gençler için 200 Euro tutarında bir bonus,
• yıllık maksimum ödeme tutarı 6840 Euro,
• tasarruf dönemi boyunca getirilerin sürekli olarak vergilendirilmemesi,
• mevcut Riester sözleşmelerinin korunması.

Bankalara ilişkin somut ücretler, mevcut fon ve ETF listeleri, her sağlayıcının tekliflerinin başlangıç tarihleri ve gerçek yatırım sonuçları hâlen belirsizliğini korumaktadır. ING, sistemin başlamasıyla ürünü tanıtacağını bildirmiş, ancak tüm koşulları henüz yayımlamamıştır.

Seçim öncesinde ürünün sertifikalı olup olmadığı, oluşan maliyetler ve sunulan varlık türleri incelenmelidir. Yıllık ödemelerin beyanında, sağlayıcıya ait belgelerin saklanması ve vergi beyannamesine eklenmesi gerekmektedir. Taxando, vergi beyannamesinin çevrimiçi olarak hazırlanmasını sağlar; daha karmaşık durumlarda bir danışmandan destek alınması mümkündür.

SSS

Emeklilik Yatırım Hesabı nedir ve ne zaman kullanılabilir?

Emeklilik Yatırım Hesabı, devlet destekli özel emeklilik birikim hesabıdır; buradaki varlıklar başta fonlar ve ETF’ler olmak üzere çeşitli yatırım araçlarına yönlendirilebilir. Yeni ürünlerin sunumuna 1 Ocak 2027 itibarıyla başlanacaktır.

Emeklilik Yatırım Hesabı için devlet desteği ne kadar?

Temel teşvik tutarı yıllık en fazla 540 Euro’dur. Kendi ödemelerinin ilk 360 Eurosu %50 oranında desteklenir; toplam 1800 Euro’yu aşmayan ek ödemeler ise %25 oranında teşviğe tabidir. Her çocuk için ayrıca yıllık 300 Euro’ya kadar ek teşvik söz konusu olabilir.

Kimler devlet teşviğinden yararlanabilir?

Teşvikten başta çalışanlar, çıraklar, belirli Minijob çalışanları, çocuk yetiştirme dönemindeki ebeveynler ile bakıcı aile bireyleri yararlanabilmektedir. Ayrıca belirli işverenler, serbest meslek sahipleri ve mesleki emeklilik sandığı üyeleri de destek hakkına sahiptir.

Serbest meslek sahipleri Emeklilik Yatırım Hesabı’ndan faydalanabilir mi?

Evet, reform kapsamında teşvik, serbest veya bağımsız mesleki gelir elde edenlere de genişletilmiştir. Şartlardan biri, ilgili yıl için Alman vergi beyannamesinin sunulmasıdır.

Emeklilik Yatırım Hesabı vergi beyannamesini nasıl etkiler?

Yatırılan tutarlar ile hak kazanılan teşvikler, özel gider olarak beyan edilebilir. Vergi dairesi, özel gider indirimi yoluyla elde edilen vergi avantajının alınan teşviklerden yüksek olup olmadığını kontrol eder ve uygun olması hâlinde ek bir muafiyet uygular. Hesapta kalan getiriler için sürekli vergilendirme uygulanmaz.

Emeklilik Yatırım Hesabı’nda her türlü ETF’ye yatırım yapılabilir mi?

Hayır, yalnızca yasal olarak kabul edilen varlık listesindeki ve ilgili sağlayıcının sunduğu enstrümanlar seçilebilir. Bu da demektir ki, klasik bir menkul kıymet hesabında sunulan her ETF, Emeklilik Yatırım Hesabı kapsamında değerlendirilemez. Tüm ürün listeleri henüz açıklanmamıştır.

Emeklilik Yatırım Hesabı yatırılan anaparanın geri ödeneceğini garanti ediyor mu?

Standart Emeklilik Yatırım Hesabı’nda anapara garantisi bulunmamaktadır; bu nedenle yatırımların değeri hem yükselebilir hem de düşebilir. Daha yüksek bir güvenlik ihtiyacı olan kişiler için yatırılan tutarın %80’i veya %100’ü garanti edilen özel ürünler sunulmaktadır.

Emeklilik Yatırım Hesabı’nın masrafları ne kadardır?

Kesin ücretler ilgili banka, aracı kurum veya sigorta şirketine göre değişmekte olup, henüz tam anlamıyla açıklanmamıştır. Standartlaştırılmış basit hesap çeşidinde, maliyetler nedeniyle yıllık ortalama değer kaybı (efektif maliyet) %1’i geçmemelidir. Ancak bu üst limit, her biçimdeki emeklilik yatırım hesabının aynı maliyette olacağı anlamına gelmez.

Mevcut Riester sözleşmeleriyle ne olacak?

1 Ocak 2027’den önce yapılan Riester sözleşmeleri, mevcut düzenlemeler kapsamında devam ettirilebilir. Yeni sisteme geçiş yapılabileceği veya mevcut birikimin yeni ürüne aktarılabileceği – önceki teşviklerin iadesi olmadan – öngörülmektedir; ancak bu geçiş masraf doğurabilir.

Emeklilik Yatırım Hesabı’ndan ne zaman ödeme alınabilir?

Ödeme dönemi kural olarak 65 ile 70 yaş arasında başlar. Varlıklar ya ömür boyu aylık olarak ya da en az 85 yaşına kadar devam eden bir ödeme planı kapsamında çekilebilir. Ödeme döneminin başında, toplam birikimin %30’una kadar tek seferlik ödeme alınabilir.