Wyobraź sobie, że twój szef daje ci podwyżkę, a mimo to możesz sobie pozwolić na coraz mniej – to właśnie nazywamy zimną progresją. Wpływ na to zjawisko ma rosnąca inflacja oraz wyższa stawka podatku do zapłacenia. W poniższym wpisie przedstawimy mechanizmy tego procesu, opiszemy, kogo najbardziej dotyczy, oraz jak niemiecki rząd stara mu się przeciwdziałać – zapraszamy.
Definicja zimnej progresji – na czym to dokładnie polega?
Jednym z podstawowych mechanizmów systemu podatkowego w Niemczech jest progresja podatkowa, która zakłada, że osoby o wyższych dochodach płacą wyższe stawki podatkowe. Niemniej jednak czasami można zaobserwować zjawisko zwane zimną progresją, które przynosi pewne nieoczekiwane skutki i ma negatywne konsekwencje dla obywateli oraz gospodarki.
Twoja pensja stale rośnie, płacisz jednak przez to wyższe podatki i poziom życia spada – jest to najprostsze wyjaśnienie zimnej progresji. Pensja traci siłę nabywczą z powodu inflacji a musisz płacić wyższy podatek dochodowy z powodu wzrostu wynagrodzenia i dlatego jesteś coraz bardziej obciążony. Tak więc, pomimo że masz więcej pieniędzy na wypłacie, Twoje dochody realne są znacznie niższe, ponieważ możesz za nie kupić mniej towarów i usług ze względu na wzrost cen – podatki do zapłaty za to progresywnie rosną.
Zimna progresja polega więc na braku dostosowania progów podatkowych do wzrostu inflacji lub zwiększenia się dochodów społeczeństwa. W rezultacie, choć nominalne stawki podatkowe pozostają bez zmian, realna wartość progów podatkowych maleje wraz z inflacją. Oznacza to, że ludzie, których dochody nie rosną w takim samym tempie co inflacja, mogą być zmuszeni płacić wyższe podatki.
Proste rozliczenie podatkowe w 12 minut?
Wybierz Taxando
Zimna progresja – znaczenie dla podatników i gospodarki
Zimna progresja w podatkach ma kilka negatywnych skutków zarówno dla podatników, jak i dla gospodarki. Po pierwsze, zimna progresja narusza zasadę uczciwości podatkowej. Osoby o niskich i średnich dochodach mogą być narażone na wzrost obciążeń podatkowych, nawet jeśli ich dochody nie wzrosły w rzeczywistości. To sprawia, że system podatkowy staje się niesprawiedliwy i nieproporcjonalny.
Po drugie, zimna progresja wzmaga nierówności społeczne. Osoby o niższych dochodach, które nie są w stanie zwiększyć swoich dochodów w tempie inflacji, są bardziej obciążone wzrostem podatków. Tymczasem osoby o wyższych dochodach, których zarobki rosną w tempie wyższym niż inflacja, mogą odczuwać mniejsze skutki zimnej progresji.
Po trzecie, zimna progresja wpływa na przedsiębiorców i inwestorów. Niższe progowe dochody opodatkowania mogą zachęcać do ograniczania inwestycji lub zmniejszania aktywności gospodarczej, co może prowadzić do hamowania wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy.
Kogo najbardziej dotyka zimna progresja?
Zimna progresja dotyka szczególnie osoby o mniejszych zarobkach, zarówno tych z najniższymi, jak i średnimi dochodami – wynika to obowiązującego w Niemczech systemu podatkowego. Zgodnie z tamtejszymi przepisami dochód do wysokości zasiłku podstawowego, czyli 12 084 euro nie podlega opodatkowaniu a zaraz po jego przekroczeniu mamy do czynienia z opodatkowaniem zarobków stawką 14%.
Krzywa progresji podatkowej początkowo rośnie dość szybko, a następnie staje się bardziej płaska. Osoby o wysokich zarobkach, zwłaszcza te osiągające roczny dochód w wysokości około 66 779 euro, korzystają z tego zjawiska, ponieważ stawka podatkowa pozostaje na stałym poziomie 42 procent. Dopiero przy dochodach rocznych przekraczających 277 826 euro dodaje się kolejne 3 procent, co daje maksymalny limit wynoszący 45 procent.
Natomiast przy niższych zarobkach zmiany te są znacznie bardziej odczuwalne – nawet niewielki wzrost wynagrodzenia może spowodować przejście na wyższy próg podatkowy. Jak wspomniano wcześniej, nie zawsze przekłada się to na rzeczywiste zwiększenie dochodu netto, ponieważ wyższe opodatkowanie niweluje korzyści z podwyżki.
Zjawisko zimnej progresji ma więc znacznie mniejszy wpływ na osoby o wysokich zarobkach w porównaniu do pracowników o niższych dochodach. Właśnie dlatego niemieckie władze zdecydowały się wprowadzić pakiet ulg podatkowych w 2025 roku. Jednym z elementów tych zmian było podniesienie kwoty wolnej od podatku do 12 084 euro, co ma na celu ograniczenie wpływu zimnej progresji na osoby z niższymi dochodami.
Progi podatkowe w Niemczech a zimna progresja
Jednym z czynników wpływających na zimną progresję w podatkach jest brak regularnego dostosowywania progów podatkowych przez organy rządowe. W przypadku zaniechania takich działań ludzie mogą znaleźć się w wyższych progach podatkowych, mimo że ich wzrost dochodów jest związany z inflacją, a nie realnym wzrostem zarobków.
W Niemczech dochód do podstawowej kwoty zwolnienia pozostaje zwolniony z opodatkowania – kwota wolna od podatku wynosi 12 096 euro rocznie – warto jednak wiedzieć, że wysokość kwoty jest dostosowywana co roku. Ma to na celu zapewnienie, że minimum egzystencji nie zostanie dodatkowo zmniejszone przez odliczenia podatkowe.
Jeśli dochód przekroczy podstawową kwotę, rozpoczyna się opodatkowanie według początkowej stawki podatkowej wynoszącej 14% i rośnie ona z każdym dodatkowym euro uzyskanego dochodu.
Maciej Szewczyk
Zdobywał doświadczenie jako konsultant w projektach informatycznych realizowanych dla wielu międzynarodowych firm. W 2017 roku założył startup taxando GmbH, w ramach którego opracował innowacyjną aplikację podatkową Taxando, ułatwiającą składanie rocznych rozliczeń podatkowych.
Maciej Szewczyk łączy ekspertyzę w zakresie technologii z dogłębną znajomością przepisów podatkowych, co czyni go ekspertem w swojej dziedzinie. Prywatnie szczęśliwy mąż i ojciec, mieszka wraz z rodziną w Berlinie.
