Separacja majątkowa a podatki w Niemczech

Zgodnie z prawem ustawowym małżeńskim ustrojem majątkowym jest wspólność majątkowa z wyrównaniem dorobków, chyba że małżonkowie postanowią inaczej. W Niemczech istnieją trzy małżeńskie ustroje majątkowe: wspólność majątkowa z wyrównaniem dorobków (Zugewinngemeinschaft) , rozdzielność majątkowa (Gütertrennung) i wspólność/wspólnota majątkowa (Gütergemeinschaft). W dzisiejszym wpisie przyjrzymy się jak funkcjonują te podziały majątkowe i jak sytuacja wygląda podczas separacji.

Rozdzielenie majątku i wspólne rozliczenie podatkowe

Rozdzielenie majątku między osobami w związku małżeńskim jest formą małżeńskiego ustroju majtkowego. Każdy z małżonków jest jedynym właścicielem swojego majątku, który nabył przed zawarciem małżeństwa lub po ślubie. Jeżeli małżeństwo zakończy się rozwodem lub śmiercią, to współmałżonek, którego majątek w trakcie trwania małżeństwa był mniejszy niż majątek drugiej osoby, nie otrzyma żadnej rekompensaty. W przypadku rozdzielności majątkowej osoby w związku małżeńskim mogą zarządzać swoim majątkiem bez zgody współmałżonka. Dotyczy to także:

• wszystkich przedmiotów należących do wspólnego gospodarstwa domowego,
• majątku dwóch osób traktowanego jako całość.

Rozdzielność majątkowa a wspólne zobowiązania

Warto pamiętać, że rozdzielność majątkowa nie zawsze oznacza pełne odcięcie się od wspólnych zobowiązań. Jeśli małżonkowie razem podpisali kredyt, pożyczkę, leasing albo kupili nieruchomość na współwłasność, sama umowa o rozdzielności majątkowej nie sprawi automatycznie, że jeden z małżonków przestanie odpowiadać za dług. Dla banku lub wierzyciela nadal najważniejsze jest to, kto widnieje w umowie i kto zobowiązał się do spłaty.

Dlatego przed decyzją o rozdzielności warto sprawdzić nie tylko majątek, ale też wszystkie wspólne zobowiązania: kredyty hipoteczne, raty, firmowe poręczenia, leasingi czy wspólne inwestycje. To właśnie te elementy często najbardziej komplikują sytuację przy rozstaniu, rozwodzie albo późniejszym podziale majątku. W praktyce dobrze jest więc potraktować rozdzielność majątkową nie jako „automatyczne zabezpieczenie”, ale jako jeden z elementów szerszego uporządkowania spraw finansowych.

Zwrot podatku za wydzielenie majątku – rozdzielność majątkowa a wspólnota zysków

W przypadku wspólności majątkowej z wyrównaniem dorobków (Zugewinngemeinschaft) istnieje możliwość ich wyrównania, jeżeli małżonkowie zdecydują się na rozwód. Jak to przebiega?

Małżonek, który w trakcie trwania małżeństwa zgromadził większy majątek, jest zobowiązany do wyrównania różnicy w wysokości połowy nadwyżki (różnicy) względem drugiego małżonka. Wyrównanie to odbywa się zasadniczo w formie pieniężnej, a nie poprzez podział konkretnych składników majątku, takich jak nieruchomości, meble czy dzieła sztuki.

”

Jeśli rozważasz rozdzielność majątkową w Niemczech, nie patrz na nią wyłącznie jak na sposób „oddzielenia pieniędzy”. W praktyce najwięcej problemów pojawia się wtedy, gdy małżonkowie podpisują umowę, ale nie sprawdzają, jak wpłynie ona na spadek, firmę, nieruchomość albo późniejszy rozwód. Zanim więc podejmiesz decyzję, wypisz konkretnie, co chcesz zabezpieczyć: majątek sprzed ślubu, działalność gospodarczą, mieszkanie, dzieci czy przyszłe dziedziczenie. Dopiero wtedy łatwiej ocenić, czy klasyczna rozdzielność majątkowa faktycznie jest najlepszym rozwiązaniem, czy lepiej rozważyć zmodyfikowaną wspólnotę dorobku. To drobiazg na etapie planowania, ale może oszczędzić sporo nerwów i pieniędzy w przyszłości.

Separacja podatkowa majątku spadkowego – umowa małżeńska

Rozdzielność majątkowa w związku małżeńskim musi zostać wyraźnie uzgodniona. Robi się to za pomocą umowy małżeńskiej potwierdzonej przez notariusza. Można w niej znaleźć porozumienie małżonków dotyczące rozdzielności majątkowej. Umowę można uznać za nieważną, gdy sąd stwierdzi, że jest niemoralna. Dzieje się tak na przykład wtedy, gdy:

• wykluczała wyrównanie zysków,
• wykluczała inne skutki rozwodu (wyrównanie renty lub alimentów po ustaniu małżeństwa),
• w momencie zawierania umowy między małżeństwem istniała nierównowaga strukturalna. 

Wydzielenie ulgi w podatku od spadków majątkowych

Prawa współmałżonka do dziedziczenia są ograniczone umową o rozdzielności majątkowej i zależą od liczby dzieci.

• W przypadku braku potomstwa małżonek dziedziczy połowę.
• W przypadku posiadania jednego dziecka małżonek dziedziczy połowę.
• W przypadku posiadania dwójki dzieci małżonek dziedziczy jedną trzecią.
• W przypadku posiadania trójki dzieci małżonek dziedziczy jedną czwartą.

Współmałżonek jest jedynym spadkobiercą, a jego udział wynosi połowę ustawowych kwot dziedziczenia. W przypadku wspólnoty zysków kwota ta powiększana jest o zryczałtowany zysk w wysokości jednej czwartej wartości spadku. Nie dotyczy to jednak rozdzielności majątkowej. Oprócz tego, jeżeli w testamencie znajdzie się zapis, że współmałżonek jest wydziedziczony, to może on dochodzić rzeczywistych zysków poza obowiązkowym udziałem we wspólnocie zysków. Takie działanie nie jest możliwe w przypadku rozdzielności majątkowej.

Wydzielenie podatku od spadków majątkowych – co wybrać zamiast rozdzielności majątkowej?

Rozdzielność majątkowa często idzie w parze z niekorzystnymi skutkami podatkowymi. Nic dziwnego, że niemieccy podatnicy rozważają alternatywne rozwiązania. Jednym z nich jest zmodyfikowana wspólnota zysków możliwa do uzgodnienia w umowie majątkowej małżeńskiej. Dla kogo będzie najlepsza? Na pewno można się nad nią zastanawiać, gdy udziały spadkowe i obowiązkowe mają być utrzymywane na najniższym poziomie. Przykładem niech będzie zabezpieczenie sukcesji przedsiębiorstwa, które ma odziedziczyć i kontynuować nasze dziecko. W tym wypadku obowiązkowe udziały współmałżonka wydziedziczonego w części lub całości zostają ograniczone.

Podatek spadkowy w przypadku rozdzielenia majątku – podsumowanie

W powyższym wpisie wyjaśniliśmy, czym jest rozdzielność majątkowa i jakie są różnice między nią a wspólnotą zysków. Opisaliśmy także, jak rozdzielenie majątku między małżonkami wpływa na rozliczenie podatkowe. Ostateczne wyliczenia takich kwot nie należą do najprostszych, dlatego zachęcamy do skorzystania z darmowej aplikacji do rozliczania podatku w Niemczech. Dzięki pakietowi PREMIUM dostępnemu w programie Taxando szybko i bezpiecznie obliczysz zwrot podatku z tytułu rozdzielności majątkowej.